» Publishers, Monetize your RSS feeds with FeedShow: More infos (Show/Hide Ads)
Politikoek eremu guztiak bere onurako erabiltzen dituztela esateak ez dut uste inor aztoratuko dudanik.
Aste honetan Donostiako alkateak adierazi du: “Euskadik ezin du kultur ekipamenduen etengabeko hazkundearekin jarraitu”. Ez dakit bada, beste eremu batzuetan ez du ematen horrela izango denik. Hor dago garraiobideetako kontua. Nik beste era batean planteatuko nuke afera hau: ekipamendu kulturalak herri osoaren beharrei begira sortu beharko genituzke. Herri osorako planteamendu orokorrik gabe beti herritarrak izango baikara kaltetuak, politikoen kapritxoen mesedetarako, hain zuzen ere.
Donostiako alkatearen hitzak ere kontestu honetan sartuko nituzke, bada, adierazpen horiek egin zituen une berean, bere hirirako hiru proiektu kultural aurrera ateratzea eskatu zion Patxi Lopezi: 2016ko Europako Kultur Hiriburu izateko hautagaitza, San Telmo Museoa eta Bakearen Etxearena.
Politikoek eremu guztiak bere onurako erabiltzen dituztela esateak ez dut uste inor aztoratuko dudanik. Oro har, politikak eremu guztietan eragina baitauka, eta eremu guztien gainetik baitago. Areago, politikariek gai guztiak bere komenientziaren arabera erabiltzen dituztela agerian baitago.
Ez dago salbuespenik. Eremu guztietan adibide ugari daude, bai osasun eremuan, bai garraiobidean, bai ekonomian, bai enpleguan, bai hezkuntzan…
Dena den, eremu guztiak politikarien eskuetan izan arren, eta bere gustuen arabera antolatu arren, eremu guztiak ez direla berdinak ere begi-bistakoa da. Izan ere, oro har, eremu batzuk herriaren beharrei begira antolatuta eta araututa dauden bitartean, ogasuna, zergak edo polizia lekuko; beste batzuk, berriz, alderdien nahikeriaren mende daude, eta ikur moduan erabili ohi dira. Hauen artean, bereziki kultura ekipamenduak izan dira.
Badaramagu urteak eta urteak herriak behar dituen ekipamendu kulturalak aldarrikatzen, seguru gehienok gogoratuko duzuela Joana Albret Bibliotekonomia Mintegiak azken urte hauetan aldarrikatu duen Liburutegi Nazionalaren egoitza edo kulturako kontuetarako Euskal Herria oinarritzat hartzea.
Liburutegi eremuari dagokionez, Euskadik irakurketa publikoaren mapa egokia behar du; baita Euskal Herriak liburutegi mapa egokia ere. Euskadiko eta Euskal Herriko liburutegi mapa egiteke baitago.
Orain arte, proiektu gehienak probintzialismo kutsu eduki dute; izan ere, tokian tokiko politikoen indarren arabera sortu dituzte ekipamendu kulturalak, azterketa teknikoak, adituen iritziak, eta herri beharrak eta ezaugarriak kontuan hartu gabe. Euskal kultur ekipamenduei dagokienez, garaia da planteamentu orokorra eta irizpide tekniko batzuen arabera jartzeko eta antolatzeko.
Gerardo Luzuriaga
LAPURDUM aldizkariaren azken zenbakian 1.375 aldizkari deskribatzen dira, mota guztietakoak, ezagunenetatik elkarterik txikienaren barne-albistari xumeeneraino.
Gaur goizean jaso dut LAPURDUM aldizkariaren azken zenbakia, 12.a; berez 2008. urteari badagokio ere, oraintxe atera omen da moldiztegitik.
Atzerapenak beti deitoragarriak badira ere, kasu honetan emaitzak guztiz estaltzen du izandako hutsa eta lan bikain bat eskaintzen digu: Iparraldeko aldizkari guztien katalogoa, 1944-2004 epean.
Zenbaki monografiko honetan guztira 1375 aldizkari deskribatzen dira, mota guztietakoak, ezagunenetatik elkarterik txikienaren barne-albistari xumeeneraino. Izan ere, exhaustibotasuna da bilketa honen helburuetako bat; beste bat, deskribapenen zehaztasuna eta fidagarritasuna. Guretzat bereziki aipagarria, agian, hizkuntzari buruzkoa: argitalpen guztietatik %15 bat edo euskarazkoa edo elebiduna da, eta beste horrenbesteko bat euskarari toki duin bat ematen diona (%5 eta %25 bitartekoa).
Katalogatutako izenburu gehienak (%90) Frantziako katalogoetan aurki daitezke, bereziki Frantziako Biblioteka Nazionalean (BnF), Parisen.
Tamalez, ez dakigu horietako zenbat aurki daitezkeen Euskal Herrian, ez Ipar ez Hegoan, baina pentsa dezagun laster martxan jarriko omen den Euskadiko Liburutegiak egin beharreko lanen artean honi ere ekingo diola. Halabiz.
Bukatzeko esan dezagun egilea, Jean-Claude Poitelon jauna, oker ez banago une honetan erretiratua dela, baina bere karrera profesionala Frantziako Biblioteka Nazionalean garatu zuela, non zerbitzuburu izatera iritsi zen eta bibliotekonomia alorreko lan ugarietan parte hartu zuen. Bihoazkio hemendik nire zorionak eta eskerrak egin duen lan mardulagatik.
Hauxe da LAPURDUM aldizkariaren zenbaki monografiko honen erreferentzia zehatza: Poitelon, Jean-Claude, "Bibliographie des publications périodiques du Pays Basque parues en France de 1944 à 2004" in LAPURDUM, XII (2008) [zenbaki monografikoa]
LAPURDUM aldizkaria Baionako Iker taldeak argitaratzen du eta eros daiteke Elkar sareko edozein liburudendetan.
http://lapurdum.revues.org/index.html
http://www.iker.cnrs.fr/?lang=fr
Pruden Gartzia
Azkue Biblioteka
Euskaltzaindia
ASNABI elkartearen TK aldizkariaren 20 zenbakiak Javier Nietoren “aproximación al nuevo mapa de lectura pública de Cataluña (2008)” artikulu interesgarria jaso du.
2003 urtean Kataluniako irakurketa publikoaren mapa indarrean jarri zen, urte hauetati hona sortutako beharrak egokitzeko 2008 urtean gaurkotu da.
Irakurketa publikoaren maparen xedeak bi hauek dira: irakurketa publikoaren beharrak jasotzea eta herri bakoitzari dagokion zerbitzuak esleitzea. Mapa Generalitateko Gobernuak Liburutegien Batzordeak eta Liburutegien elkarteak kontsulta ondoren onartzen du.
Liburutegietako inbertsioak aipatutako mapan egindako aurreikuspenen eta iritzien arabera egiten dira. Horrela, Mapa lurraldeko planifikaziorako eta administrazioen ekintzen banaketarako ezinbesteko tresna da.
Liburutegien Batzordeen eta tokian tokiko administrazioen elkarteen proposamenek ez dute suposatzen Generalitateko Gobernurako epe jakin batean betetzeko beharra ; izan ere, 5.000 biztanle baino gehiago daukaten udaleei dagokielako legalki liburutegi publikoren zerbitzuak ematea, eta ez Generalitateari.
Hona hemen bi proposamen bitxi:
3.000 eta 5.000 biztanle daukaten herrietan liburutegi ordezkaritzak eta eskualdeko hiriburuetan, nahiz eta populazio minimora ez heldu, liburutegiak sortzea proposatzen dute. Horrela barruko edo mendi eskualdeetan ere liburutegi zerbitzuak bermatzen dira.
Populazioren aldaketak.
Mapa aldiro gaurkotu behar da, populazio aldaketak kontuan hartzeko. Hau da 3.000 biztanleko herriek sortuko dituzte liburutegi ordezkaritzak, 5.000koek toki liburutegiak, eta 30.000koak liburutegi zentrala eta liburutegi zerbitzuak antolatuko dira auzoetan ere.
2003 urtean 338 liburutegi zeuden, 2008, berriz 421. Hortaz liburutegi kopurua gehitu da, 83 leku berri sortu baitute.
Beste standar berri batzuk.
Standar horiek finkatzeko, 2006 urtean Kulturako Departamenduak, Hedabideek, Bartzelonako Aldundiak, eta Bartzelonako liburutegi partzuergoak osatu zuten batzorde bat. Standar horiek modulu zaharrak gaurkotzen dira: erabiltzaileen ordutegia, pertsonala, kontsultarako lekuak, sarbide elektronikoen lekuak, liburutegien espazioen banaketa, horniduren edo ekipamenduren m2, eta bildumen berrantolaketa.
Ikus ditzagun Standar horiek zertan datzaten: biztanleko toki agirien ratioak gehitzean eta bildumen banaketa proposamen berrietan, horniduren m2 gehitzean; ikasketa-prozesu, kultural zentro, aisialdiko eta sozialen funtzioak bermatzean eta sustatzean; informatikorako sarbide lekuak eta langileen kopurua gehitzean; eta profesionalen perfil berrien sortzean, liburutegi publikoen zerbitzuen xedeak hobetzeko.
Irakurketa publiko eguneratuaren mapa.
Mapa horien prozesuak informatizatuak izan dira. Eta hortaz, herriz herri ondorengo informazioari buruzko datuak lortu daitezke:
- Liburutegien egoera erreala.
- Programaren proposamenak, hau da, oinarrizko programa, biztanleen udal datuen arabera, eta kasu bakoitzean aplikatzeko standarren arabera antolatuta dagoena: zerbitzu mugikorrak, liburutegi ordezkaritzak, toki liburutegiak, liburutegi zentralak, eta eskualdeko liburutegi zentralak.
- Oinarrizko programa horien barruan 30.000 biztanle baino gehiago daukaten hirietarako plangintza zehazten da. Alde batetik liburutegi zerbitzuak deszentralizatzen dira, eta bestetik , hiri hauek biztanle kopururen arabera liburutegi zentralaz gain, 1etik 6ra hurbiltasun toki liburutegi ere eraikiko ditu.
- Herriz herriko Liburutegi egoera erreala proposatutako programarekin alderatuko da. Hortaz, herri bakoitzeko liburutegi egoeraren diagnostikoa edukiko dugu, eta ondorioz, aurrera eramateko proposamenak eskuan edukiko dugu.
Adibidez:
Herri batean ez badago liburutegirik, proposamena liburutegia sortzea izango da; horniduren m2 desegokia bada, beste ekipamendu bat eraikitzea izango da…
Kataluniako Irakurketa publikoaren mapa http://cultura.gencat.cat/biblio/mapa helbidean irakur daiteke.
Gerardo Luzuriaga
Bai, bai elektronika etxe batzuk liburuak irakurtzeko gailu berriak merkatuan jatzen ari dira. Gaitasun berri askorekin, irakurgailua izateaz gain ahalmena edukiko du interneten nabigatzeko, egunkariak irakurtzeko, argazkian ordenatzeko eta gordetzeko, bideoak ikusteko edo emailak bidaltzeko eta baita bideojokuetan ibiltzeko ere.
Oraindik hilabete batzuk iraun beharko dira Euskal Herrira ailegatzeko, baina zalantzarik gabe, laster ailegatuko da, abantail askorekin, orain arte txuri-beltz soilik ikusi ditugun pantailak kolore garbi eta distiratsuak izango dira. Kablerik gabeko gailu honek 700 gramo baino gehiago ez du pisuko, erraz erabiltzeko eta leku batetik bestera eramateko. Ez ditu edukiko teklarik, baina beste aldean edukiko ditu, baizik eta idatzi beharretan idazteko teklatua pantailan agertuko da.
Espero genuena ailegatu zaigu, gailu batean integratu dituzte ordenagailuen eta liburuen irakurgailuen onura guztiak eta gainera salneurri egoki batean.
Gerardo Luzuriaga
Urriaren 26ko 11/2007 Legean, Euskadiko liburutegiei buruzkoan, laugarren xedapen gehigarriak adierazten du liburutegien legea indarrean sartu eta gehienez ere 18 hilabetera eratuko dela Euskadiko Liburutegia. Hortaz, 2009ko maiatzaren 19rako sortua eta arautua izan behar zuen legez.
Gerardo Luzuriaga (Euskadiko Liburutegien Aholku Batzordeko kidea)
Larunbatean Gara egunkarian argitatatutako artikulua)
Badaramat bi urte baino gehiago gai honi buruz paperezko prentsan idatzi barik, eta ikustean Gobernu berriak ere ez daukala asmorik Euskal Liburutegia sortzeko, animatu naiz honen gainean lerro batzuk idaztera, nahiz eta ideia gehienak ez diren berriak, nik neuk azken urte hauetan behin baino gehiagotan plazaratu baititut.
Badakigu denok Eusko Alderdi Jeltzalea agintean izan den urteetan ez dela gai izan gainontzeko autonomia erkidegoetan aspaldi sortutako erakunde kultural hau sortzeko. 1990. urtean Liburutegi Nazionalaren Sistema arautu zuen, Euskal Kultura Ondareari buruzko legea indarrean jartzearekin batera. Gehienok espero genuen Euskal Liburutegi Nazionala ere abian jarriko zutela, baina ez zen horrela izan. 1997ko urriaren 2an sortu zen Joana Albret Bibliotekonomia Mintegia, aldarrikapen jakin eta temati bat aurrera eramateko, Euskal Liburutegia sortzeko asmoarekin, hain zuzen ere. Kulturako arduradun politikoekin hamaika elkarrizketa eduki ondoren, eta komunikabideetara idatzi ugari bidali eta gero, azkenean, 2007. urtean Euskadiko Liburutegien gaineko Legea indarrean jartzea lortu genuen.
Lege honekin ere Joana Albreteko kideak kritiko samarrak izan ginen. Lege-proiektuari hamaika zuzenketa egin genizkion, arrakasta handirik eduki gabe. Baten bat aipatzearren, izenari dagokionez, egokiago iruditu zitzaigun Euskal Liburutegia, edo Euskal Liburutegi Nazionala, Euskadiko Liburutegia baino. Nafarroa eta Iparraldearekiko lotura ekonomiko, geografiko, sozial, eta kulturalak kontuan edukita, eta batik bat hizkuntza bera izanda, garrantzitsutzat jo genuen proiektu batzuk elkarrekin egin ahal izatea, eta hori legean espresuki jaso ez izana gogor kritikatu genuen.
Azken lau urte hauetan EAJ ibili da Euskadiko Liburutegia kokatu nahian. Hasieran Donostiako Tabakaleran 1.000 m2 utzi zuten erakunde horretarako. Ulergaitza egin zitzaigun 25 urte itxaron ostean, horrelako lardaskeriarekin ateratzea. Gero etorri zen Eusko Jaurlaritzak, Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Donostiako Udalak sinatutako hitzarmena. Ez batak ez besteak ez zeukan ez hankarik ez bururik. Lehenengoan langileak ere ez baitziren sartzen emandako leku eskasean, eta bigarrenean, besteak beste, ez zeukalako zentzurik gipuzkoar guztiak zerbitzurik gabe uztea, Koldo Mitxelena Kulturgunea Euskadiko Liburutegi bihurtzean.
Gauzak horrela, Gobernura PSE iritsi da, eta hara non, heldu bezain laster, Blanca Urgell Kulturako sailburuak adierazi duen, krisi ekonomikoa dela eta, legegintzaldi honetan ez dela azpiegitura berririk izango. Hilabete batzuk igaro ondoren antzerako zerbait adierazi zuen elkarrizketa batean sailburuordeak. Ondo hasi dira! Gureak egin du! Ez ditut errepikatuko Joana Albreteko taldekideok askotan Euskal Liburutegiaren alde prentsan beste artikulu batzuetan eman ditugun argudio teknikoak. Soilik esango dut alde batetik, aipatutako urriaren 26ko 11/2007 Legean, Euskadiko liburutegiei buruzkoan, laugarren xedapen gehigarriak adierazten duela liburutegien legea indarrean sartu eta gehienez ere 18 hilabetera eratuko dela Euskadiko Liburutegia. Hortaz, legez 2009ko maiatzaren 19an, dagoeneko duela 7 hilabete, sortua eta arautua izan behar zuen. Beste alde batetik, krisi ekonomiko batean sartuta gaudenez, proiektu kultural honen sorrerak milioi asko inbertitzeko eta lanpostu ugari sortzeko aukera emango digu, lehendabizi, eraikuntza egiteko, eta gero, langile finkoen lanpostuak sortzeko.
Azkenik, ikus ditzagun, zertzelada batean, zer-nolako eginkizunak beteko dituen Euskadiko Liburutegiak: liburutegi sistemaren buru izango da eta arduratuko da Euskadin eta euskararen hizkuntza-esparruan argitaratu edo ekoiztutako lanaz; ahaleginak egingo ditu Euskadiko bibliografia-ondarea gordetzeko eta zabaltzeko; Autonomia Erkidegoko bibliografiarako eta ikerketarako zentroa izango da, baita euskal ondare digitalaren egoitza ere; nazioarteko bibliografia-arauak egokituko ditu; Euskadiko libururutegien eremuko erreferentzia izango da...
Euskadiko Liburutegiak betebehar hauek eta aipatu ez ditudan beste batzuk izango ditu Euskal Erkidegoko lurralde osoan. Eginbehar hauek duintasunez aurrera eramateko Administrazioak honako baldintza hauek derrigorrean bete behar ditu: lehenik, 11/2007 Legean datorren bezala (IV. titulua, 28. artikulua), Eusko Jaurlaritzako Erakunde Autonomoa sortzea. Bigarrenik, erakunde honen eskumen guztiak Eusko Jaurlaritzari atxikiak izan behar dira, biblioteka guztien buru eta koordinatzaile izan dadin. Hirugarrenik, Euskadiko Liburutegirako eraikuntza berria sortu behar da, beste arrazoi batzuen artean, euskal kultura komunitatearen ikurra eta erreferentzia izan dadin. Gainontzeko autonomia erkidegoetan aspaldi sortuta daude: Andaluzian 1994an (Granada), Aragoin 1990ean (Zaragoza), Errioxan 1988an (Logroño), Extremaduran 1995ean (Badajoz), Gaztela eta Leonen 1989an (Valladolid), Gaztela-Mantxan (Toledo), Kantabrian 1999an (Santander), Katalunian 1939an (Bartzelona), eta Madrilen 1989an (Madril). Laugarrenik, aurrekoa bezain garrantzitsua da azpiegitura egokia bermatzea, kasu honetan ere ez dago ezer asmatu beharrik, aldamenekoek dauzkaten baliabide materialak eta giza baliabideak begiratzea besterik ez baitaukagu. Adibidez, Nafarroan bukatzear dagoen Nafarroako Liburutegia, non honezkero 14.000.000 euro inguru inbertitu baitituzte, 24.000 m2 edukiko duen eraikuntza berrian. Bosgarrenik, lekua gutxienekoa izan arren, Liburutegi Sistemaren buru izango den erakunde honetarako lekurik aproposena Gasteiz dela uste dut; alde batetik, Gasteiz Euskadiko hiriburu administratiboa delako eta, bestetik, Gasteizen egoteak ahalbidetuko duelako Euskadiko biblioteken sareko irizpide estrategikoak, politikoak eta teknikoak gauzatzea.
Jakinen 173. aleak liburu elektronikoen inguruko hausnarketa interesgarri ugari (aldaketak, abantailak, izena, garapena, egile-eskubideak…) dakartza, nire iritziz interesgarrienetariko bat doakotasunari buruzkoa da, ikuspuntu berria bezain funtsezkoa. Joan Marik argi adierazten du doakotasunak kontsumitzaileen mendekotasuna eta askatasun eza ekar dezakeela, baizik eta erabiltzaileak telekomunikazioko operatzaileen eskuetan harrapatuta gera daitezke.
Izan ere, orain arte artikulu ugari argitaratu ditugu gaur-gaurko egoera salatzeko, bada agintarien alferkeriei esker etorkizunean errentagarriak izango diren proiektu digitalak esku pribatuetan (Google, Microsoft, Amazonas…) gelditzen ari dira. Behin baino gehiagotan, adierazi dugu aurrerantzean, erremediorik izango ez denean, denok ordainduko dugula oraingo batzuen erruak. Etorkizunean orain doain diren zerbitzuak garesti ordaindu behar baitugu.
Liburutegietako ikuspuntutik, horrela gertatzeak ez dauka ez hankarik ez bururik, liburutegi publikoek aspalditik gorde dute ekoizpen bibliografiko historikoa erabiltzaileen eskuetan jartzeko asmoz, doain gainera. Salbuespena digitalizazioarekin etorri da, orain arte inori ez zaio bururatu Liburutegi Nazional pribatua antolatzea, sortzea eta kudeatzea. Ez da izango, proiektu honetan negoziorik ez zegoela, eta orain berriz, ekoizpen digitala kudeatzea erraza izateaz gain pagotxa delako? Teknika aldetik erraz egin daiteke, baita pertsonal aldetik ere, eta horren ondorioz hor dago diru pribatua sartuta erakunde publikoek egin behar dutena egiteko, gero etekinak haien poltsikoetan sartzeko.
Torrealdaik doakotasunari buruz dioena egokitzat jotzen dut, beste kontu batzuen artean, nazioarteko digitalizazioaren norabidea aldatzeko abiapuntua izan daitekeelako, modernidadearen izenean orain arte izandako zerbitzu publikoak enpresa pribatuen eskuetan uzten ari baikara.
Gerardo Luzuriaga
Uztaila eta abuztuko 173 zenbakian, Jakin aldizkarian Joan Mari Torrealdaik eta Andoni Sagarnak liburu elektronikoaren gaineko artikulu bana argitaratu dituzte. Benetan badaukagu lan hauen gaienean zer hausnartu. Ideiak orijinalak, sakonak eta interesgarriak agertzen baitira.
Ikus dezagun Torrealdairen “Liburua uniberso digitalean. Liburu elektronikoa” izeneko artikuluan zer aurkitzen dugun.
Lehendabiziko orrialdeetan apokaliptikoen –liburu elektronikoa paperezko liburuaren mehatxutzat hartzen dutenak- eta integratuen –teknologiaren miresle akritikoak direnak- aurreikuspen okerrak edo desegokiak agerian utzi dizkigu, lan sakona egiten du paperezko eta liburuen elektronikoen bertuteak azalduz, gaur egungo errealitateari erreparatuz. Ikus dezagun zer paragrafokin bukatzen duen Joan Marik atal hau: “paperen eta digidalaren artean bide dagoen oreka hori noiz puskatuko den ez dakit, ez du zertan iraun horrela, baina badirudi joerek gaur-gaurkoz bide beretik jarraituko dutela: zientzia digitalean argitaratuko da; eta literatura papelean”.
Integratu taldean ez aurkitu arren, susmoa daukat paperezko liburuak denboraren poderioz salbuespen izango direla. Zaila egiten baitzait merkatu berean argitaratzeko bi era hain desberdin irautea. Egun, belaunaldi berriak prestatuta daude digitalizazioari dagozkion aldaketetan murgiltzeko, eta zer esanik ez etorkizunean jaioko diren gizaldiak. Hori bai, esan beharra daukat, nik ere Joan Marik bezala oraingo joera noiz puskatuko den ere ez dakidala, bestetik liburu elektronikoak ez badute gainditzen merkatua ez nintzatekeela batere tristatuko, bada daukadan adinagatik, paperezko liburuak elektronikoak baino askoz gehiago maite baititut.
(Gerardo Luzuriaga)
Igande honetan Deia egunkarian Miren Azkaratek Liburutegi Nazionalaren beharrik
ba ote? izeneko artikulua argitaratu ondoren Joana Albret Bibliotekonomia
Mintegiko partaidea izatea eskaintzea beste erremediorik ez daukagu.
http://www.deia.com/2009/11/29/opinion/tribuna-abierta/liburutegi-nazionalaren-beharrik-ba-ote
Bat nator artikulu horretan esaten duen guztiarekin, pena da orain konturatu
izana, eta ez pittin bat lehenago.
Ea denon artean EUSKAL LIBURUTEGIARI bultzada ematen diogun, eta ahalik eta
azkarren dagokion eraikuntza sortzen dugun Euskal Herriko ikur kulturala izan daitezen.
Gerardo Luzuriaga
Torrealdaik Euskaltzaindiaren sarrera-hitzaldian EUSKAL BIBLIOTEKA aldarrikatu zuen joan zen larunbatean. Espero dugu Joan Mariren bultzada lagungarri izatea Euskal Biblioteka ahalik eta azkarren sortzeko.
Bibliografiatik Bibliotekara. Esperantzari leihoa izeneko hitzaldia eman zuen Joan Mari Torrealdaik larunbatean bere herrian, Foruan. Hitzaldia jendez gainezka zegoen. Pasarte hau nahi dut nabarmendu, Joana Albret Bibliotekonomia Mintegiari buruzkoa, hain zuzen ere: Ahoan bilorik gabe mintzatuz, Biblioteka Nazionalaren planteamenduan aitzindari izan da Joana Albret Bibliotekonomia Mintegia. Euskal Herri osoko bibliotekari eta dokumentalista andana batek sortu zuen mintegia 1997an, bai biblioteketan eta bai dokumentazio guneetan euskararen erabileraren normalizazioaren egoera tamalgarria konpondu nahian.
Hainbat lan eta proposamen egin izan diete erakundeei, arrakasta handirik gabe, antza denez. Kanpotik begiratuta ezagunenak Biblioteka Nazionalari buruzkoak dira. Behin eta berriz atera dute gaia plaza publikora, bai partaideek indibidualki eta bai kolektiboki. 1998ko bi agiritan ongi islatzen da mintegiaren jarrera.
Lehena adierazpen bat da, 1998ko ekainekoa, Uztaritzen ezagutzera emana:
d) Bereziki, euskarak pairatzen duen bazterkeriari konponbidea emateak lehentasun osoa behar luke izan. Euskal Agentzia Katalografiko bat eskatzen dugu alor honetako arazoak bideratzeko.
Eite honetako biblioteka baten garrantzia hil ala bizikoa da Pruden Gartzia Azkue Bibliotekako zuzendariarentzat. Hona bere hitzak: Euskal kulturaren ikuspuntutik, biblioteka nazional bat hil ala biziko arazoa dela esango nuke... Biblioteka Nazionalaren gaia sakon eta askotan aiputan hartu dute Mintegiko beste kide batzuek ere, Gerardo Luzuriaga batek, Agurtzane Juanenak.Pero en los países desarrollados esta función de identidad, de representación cultural, se produce no sólo desde los materiales almacenados, desde unas colecciones de obras muchas veces únicas, que son, sin duda, las mejores del país. A esto lo podríamos llamar "señas de identidad a través de los contenidos"; la cuestión va más allá, va a las "señas de identidad a través del ontendedor".
Joana Albret Mintegiko partaide den Agurtzane Juanenak behin eta berriz azpimarratu du eraikinaren beraren ikur balioa; Juan José Fuentesen zenbait aipu esanguratsu bildu zituen:
Es decir, los documentos son importantes, pero no lo es menos el edificio, que así pasa a ser nuevo y otro "documento"; paralelo al valor de las colecciones es el valor del edificio que las contiene, que pasa a ser así, a su vez, otra muestra de la identidad cultural de la nación. Tan cierto es que la biblioteca nacional, y sus instalaciones, representan unas señas de identidad cultural...
(Gerardo Luzuriaga)
Nafarroako Liburuzainen Elkarteak (ASNABI) TK aldizkariaren 20 zenbakia argitaratu du. Artikulu ugari dakar, hona hemen Liburuzainen, dokumentalisten eta artxibozainen profesionalen elkargoa sortzeko proposamenaren laburpena.
Betiko moduan artikuluak ezin interesgarriak dira. Kasu honetan gai ugari ikusi ditu. Oraingoz bat baino ez dut aipatuko, “Alba Bohigas Rossellek, Maria Luisa Garces Alvarezek idatzitakoa: “Futuro del profesional de la información en Navarra: propuesta de creación de un colegio profesional de bibliotecarios, documentalistas y archiveros de Navarra”.
http://www.asnabi.com/revista-tk
Hona hemen artikuluaren laburpena.
Artikulu honetan egileek azpimarratzen dute Profesionalen Elkargoa sortu behar dela lege baten bidez.
Zergatik da beharrezkoa ahalik eta azkarren sortzea?
Eremu horretan arauak ez daudelako, eta beraz, sarbideko bideak eta laneko eginkizunen arauak ez daude.
Profesionalen elkargoa zuzenbide publikoko korporazioa izanda, legea ezar dezake.
Abentaiak:
Profesionalen interesak babestea eta ordezkatzea.
Lanbidearen eginkizunak ordenatzea.
Lanbidearen balio etikoak indartzea, eta bidenabar Informazio gizartean liburuzainen, dokumentalisten eta artxibozainen prestigioaren alde borrokatzea.
Profesionalak lege aldetik ordezkatuta eta babestuta izatea.
Profesionalen lan-baldintzak eta merkatuaren sarbideak hobetzea.
Oharra edo proposamena: Kontuan hartuta, Euskadin ere eremu horretan Kolegio profesionalik ez dagoela, zergatik ez gara saialen euskal bi komunitaterako kolegio profesional komuna sortzea? Ezbairik gabe, biak euskal komunitateak izanda abantailak baino ez ditugu aurkituko. Ea beste batzuek ere honen alde agertzen diren, eta lanean hasten garen.
Gerardo Luzuriaga
Liburuen eremuan ibiltzen garenoi teknologia eta liburu elektronikoen onurei erreparatzen hastea komeni zaigu, belaunaldi berriei bideak errazteko
Garai aldakorrean bizi gara, aurkikuntza iraultzaileak bata bestearen atzetik datoz. Orain txanda liburu elektronikoei etorri zaie. Lehenik eta behin aurkikuntza guztiak garrantzitsuak izan arren; denak ez direla berdinak azpimarratu nahi dut; izan ere, irakurgailu digitala beste asmakari batzuekin alderatuz puntako asmakizunik ez dela izango onartu behar dut; behintzat, nekazaritza eremuan traktorea edo uzta biltzeko modukoak ez direla izango agerian dago.
Egia da liburua sortu zenez geroztik, irakurketa ohiturek ez dutela funtsean aldaketa handirik izan, euskarria harria, buztina, egurra, papiroa, pergaminoa edo papera izan, irakurtzeko erak berdinak izan direla aurreko mende askotan zehar, eta horrek irakurzaleengan eragin handia izan du. Paperaren erabilera hedatu zenetik, batez ere Guttenbergek XV. mendean inprenta asmatu zuenetik, paperaren ukitze fisikoa, orriak banan-banan behatzez pasatzea, kapituluak bukatzea, orrietan atzera egitea, paper berriaren usain gozoa hautematea, azalen koloreak bereiztea, azal berak ikutzea... irakurketaren balio erantsitzat hartu dugu, eskuan liburua edukitzea, orrikatzea, irudiak mirestea... jakin-mina eta plazer bihurtu da, harik eta irakurleek balio horiek bereganatu arte.
Liburu elektronikoak eta irakurgailu elektronikoak ailegatu zaizkigunetik, liburu tamainako gailu batean liburu digital asko eta bestelako informazio osagarria gorde daitekeen aparailua merkatura heldu zenetik, abantaila ugari ekarri ditu: irakurtzeko erraztasunak, liburuak edonon eskura uztea, prezioa... harik eta liburu tradizionalen etorkizuna kolokan jarri arte.
Liburuaren egoerari helduz, literaturari buruzko paperezko liburuek sasoi luze batean liburu elektronikoekin batera merkatua partekatuko omen dute. Baina ziur nago urteak aurrera joan ahala, egun idiak soroetan salbuespen bihurtu diren moduan, paperezko liburuen presentzia ere denbora kontua dela, eta etorkizunean desagertu egingo dela.
Egun irakurketak sorrarazten dituen sentsazio gozoak usadio kontua baino ez dira, eta ezbairik gabe, ziur nago irakurketa elektronikoak orain ezagutzen ez ditugun plazerrak irakurri ahala sorraraziko dituela. Gakoa edukian baitago, liburuen edukian, hizkietan eta esaldietan hain zuzen ere, eta ez euskarrian; euskarriak sortutako gustuak, azken finean, ohiturarekin sortzen diren ezaugarri berezia direnez; belaunaldi berriek liburu tradizionalen irakurtzean nabarituko ez dituzten sentsazioak baino ez dira izango, eta, berriz, liburu elektronikoak eta irakurgailu elektronikoak bere bide naturala eginez gero, irakurzaleengan zirrara berriak eta ikaragarriak ekarriko ditu. Areago ziur naiz laster liburu elektronikoen xarmei buruz arituko garela.
Aurrekoak ez du esan nahi gustuko ditudanik liburu elektronikoak, edo paperezko liburuen desagertzearen alde nagoela, nigatik izango balitz, aizkora motozerra edo aitzurra kultibadorea baino nahiago dudan bezala, nahiago ditut liburu tradizionalak liburu elektronikoak baino. Baina idealismoa amets politak izateko oso ondo dago, baina errealitatea gordina da, motozerraren zarata jasanezina izan arren, beharrezkoa bezain lagungarria da basoak garbitzeko eta zuhaitz batzuk botatzeko, eta egun inori ez zaio bururatzen soroetako lanak aitzurraz egitea.
Dena den, paperezko liburuak desagertuko ote direneko eztabaida hau ere antzua da; borroka honetan, beste arlo batzuetan bezala merkatuak markatuko du bidea, merkatuak alde batera joz gero, jai baitaukagu irakurzale tradizionalen baloreak defenditzen, binilozko diskoen entzule amorratuei duela urte gutxi gertatu zitzaien bezala. Oker izan naiteke (oker banintz poz handia hartuko nuke) baina susmoa dut jarrera nabaria dela liburu elektronikoen alde, hasierako bidean izan bagara ere.
Beraz, liburuen eremuan ibiltzen garenoi teknologia eta liburu elektronikoen onurei erreparatzen hastea komeni zaigu, belaunaldi berriei bideak errazteko. Egun, belaunaldi berriak prestatuta daude digitalizazioari dagozkion aldaketetan murgiltzeko, eta zer esanik ez etorkizunean jaioko diren gizaldiak. Ikus ditzagun liburu digitalen eta irakurgailu elektronikoen aldeko abantailaren batzuk: paperezko argitalpenekin alderatuz, prezioa izugarri jaits daiteke, printzipioz papera askoz gutxiago kontsumituz gero, basoak hobeto zaindu daitezke, ez dugu izango ekoizpen bibliografikoa gordetzeko orain ditugun espazio arazoak, paperezko liburuak gordetzeko sekulako lekua behar dugulako...
Gerardo Luzuriaga
Oso giro onean igaro dugu lehendabiziko eguna, partaide artean ibilbide desberdineko profesionalak somatu ditugu, baita adin desberdinekoak ere. Ikastaroaren balorazioa oso positiboa izan da ez soilik partaiden kopuruen aldetik...
Udako Euskal Unibertsitateak Eibarren antolatu du ikastaro hau, lehenengo eguneko kronikaren laburpen bat egingo dut.
Oso giro onean igaro dugu lehendabiziko egunean, partaide artean ibilbide desberdineko profesionalak somatu genituen, baita adin desberdinekoak ere.
Karmele Artetxek eta Gerardo Luzuriagak eman diote hasiera ikastaroari. Markatutako denboratik hogei minutu pasatu badira ere, ulergarria bezain komenigarria izan dira eskupeko ordu erdi hori, bada adierazitako liburutegi digitalen informazio orokorra lagungarria izan baita egun osoan landu izan ditugun gaiak barneratzeko.
Karmelek liburutegi digitalen definizioak, oinarrizko elementuak deskribatu dizkigu. Halaber objetuen identifikatzaile standarrik zabalduenaz aritu da, PURL (persistent URL), DOI (Digital Object Identifier); liburutegi digitalen erronkekin amaitzeko, hala nola Interoperabilitatea, egile eskubideen kudeaketa, eta dokumentuen kontserbazioa eta zaintza.
Gerardok Euskal Liburutegi Digitalen panoramika aztertu du. Nafarroako egoera eta Euskadiko egoera deskribatu ditu, Euskal Liburutegi Digitala sortzeko arazo teknikorik ez dagoela, ezta arazo legalik ere, eta ez dela arazo politikorik ere izan behar azpimarratu du. 2009.ko urtean sortutako egitasmo batzuk aipatu ditu, izan ere, euskal proiektu digitalen erronka batzuk, hala nola web orrien edukien aipamen eta erreferentzia eza, proiektu publikoen aldameneko adierazpena, plangintza eza… aipatu ondoren bukatutzat eman dio bere hitzaldiari.
Teresa Agirreazaldegik Europeanaren sormena landu du, agerian utzi du Frantziak egindako ekimenei esker eta Europako Liburutegi Nazionalei esker sortu dela Europako Liburutegi Digitala. Jarraian Estatuan sortutako egitasmo batzuei errepasoa eman dizkio, Guttenber, Miguel de Cervantes, Biblioteca Hispanica, esate baterako. Halaber sektore honen ezagaurri hauek nabarmendu ditu: dinamismoa, digitalizazio masiboak hastear daudela, partaidetzaren egiaztapena, aintzindarien ekimenak erraz zabaltzen direla eta errepikatzen direla…
Fernando Juarezek, Euskal Herritik kanpo hain ezaguna den Muskizeko Udal Liburutegia hurbildu zaigu. Hamaika hitzaldi eman duelako estatuan, 7.000 biztanle daukan herri horren udal liburutegiaren berrikuntzak azaltzen. Hausnarketako ikurra asko bota dizkigu, Muskizen egindakoa beste liburutegietan posiblea al da egitea? Lekukoa. Agerian utzi digu nola herri txiki batean ere liburutegia teknologiari eta tresna berriei esker produktuak eta baita lan egiteko era ere erabat aldarazi dietela. Hona hemen liburutegi aintzindari horren lanabesak: RSS, Del.icio.us, Flirck, Netvibes, Firefox…
Arratsaldean mahai-inguruan Mikel Elorzak armiarma egitasmoa aurkeztu digu, Uxune Martinezek Inguma datu-basea, eta Buruxka liburutegi digitalaren gainean ibili zen, Ricardo Gomezek Google booksen materialen bildumari buruzko hitzalditxoa bota zuen. Interesgarriak hirukoak. Mikelek beste gauza batzuen artean astero literatura lan bat sarean jarraituko dutela igotzen adierazi digu, Ricardok azaldu digu nola lortu duen sortzea era erraz batean euskararen gaineko liburu bilduma garrantzitsua, esfortzurik gabe eta baliabide gutxirekin. Uxunek azpimarratu digu inguma basu-datutik zuzenean lan asko testu osoan lor dezakegula, baita ahozko lanak ere.
Arratsaldeko hitzaldiak eta gero, mahai-inguruan ibili gara, ikastaroko partaideen aldetik oso jarrera aktiboa izan da.
(Gerardo Luzuriaga)
Eibarren Uztailaren 13 eta 14an UEUk liburutegi digitalei buruzko ikastaroa antolatu du.
Liburutegi digitalei buruz UEUren Udako Ikastaroetan bi egunetako ikastaroa antolatu dute Iñaki Alegriak eta Karmele Artetxek. Lehenengo egunean liburuzain eta dokumentalistek hitz egingo dute, bigarrenean berriz informatikariak. Egitaraua hementxe kontsulta daiteke:
http://ikastaroak.ueu.org/component/ikastaroak/ikastaro/50.html
Zure interesekoa izango delakoan,
Ondo izan eta laster arte.
Gerardo Luzuriaga
Nafarroako liburuzainen independentzia berriro garaile irten da Legebiltzarrean
Juan Cruz Allik ere Nafarroan bizi ari garen afera zentsura ideologikotzat hartu du. Izan ere, Legebiltzarreko talde politiko guztiek UPNkoak izan ezik Berria eta Gara egunkariak liburutegietan jasotzen ari diren zentsura ideologikoaren kontrako mozioa onartu baitzuten.
Nafarrroako Legebiltzarreko Kultura eta Turismo Batzordean Nafarroako Liburuzainen Elkarteak herritarrak askeak direla zer irakurri erabakitzeko argi utzi dute.
UPN bakarrik gelditu da Legebiltzarrean, gainontzeko alderdiek liburuzainen alde egin baitute. Berria eta Gara egunkariak ez erosteko jarrera defendatzeko unean UPNk solik egin du aurrre, Ezker Abertzalearen jarrera ezaguna da, behin baino gehiagotan prentsan agertu baitira liburuzainen jarrera defenditzen, NaBai, CDN, IUN, eta baita PSN ere liburuzainen argudioen alde agertu dira aipatutako Legebiltzarreko Kultura eta Turismo Batzordean. Beraz, UPN soilik-soilik gelditu da.
Beste urrats bat eman da, hurrengoa Arartekoaren txostena izango da, ea afer kafkiano hau ahalik eta azkarren konpontzen den, herritarren eskubideak eta askatasuna garaile izanda.
(Gerardo Luzuriaga)
Joan den astean UPV/EHUn burutu ziren “Dokumentazio eta Eduki Digitalen Kudeaketari buruzko II. Jardunaldiak” Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultateak antolatuta.
Kaixo lagun
Jardunaldien berri Roberto Kerexetak eman zigun eta orain saiatuko naiz bertara hurbiltzerik izan ez zenutenentzat halako kronika/laburpen moduko bat egiten.
Jardunaldia bi egunetakoa izan zen, intentsoa oso. Goiz bakoitzean iraupen desberdineko 7 saio entzuteko aukera izan genuen. Jakina, beti bezala, batzuk, besteak baino interesgarriagoak eta eramangarriagoak izan ziren. Arratsaldeetan tailer bana eskaini zen web sozialaz, sindikazioaz eta foksonomiaz (ez nuen joateko aukerarik izan, zer moduz egon zen?).
Onerako zein txarrerako, jardunaldietako entzulegoa nagusiki unibertsitateko ikaslea izan zen. Erran nahi baita, aretoa beteta zegoen, baina batzuk ez ziren nahikoa isilik egon... Hala ere profesionalik ere hurbildu zen.
Francisca Pulgarrek, Sonia Marcos eta Ciro Lluecak antzeko bi proiektu aurkeztu zizkiguten: Ondarenet eta Padicat. Biak ala biak ondare digitala biltzeko asmoa duten proiektuak dira. Heldutasun desberdina duten proiektuak direla oso nabarmen geratu zen jardunaldian. Padicat-ak publiko katalanarentzat interesgarria den Interneteko EDOZEIN informazio biltzen du; Ondarenet-ek berriz, beste irizpide batzuk erabiltzen ditu, agian jardunaldian bertan oso argi geratu ez zirenak.
Edozein kasutan, proiektu biak garai ilunotan behar-beharrezkoak dira, oso erakunde zein enpresa gutxik gordetzen duelako bere Internet-eko produkzioa, eta alde horretatik potentzialki inoiz baino informazio gehiago eskuragarri dugun arren, informazio horren kokapena eta eskuratzea inoiz baino galkorragoa da. Ez bada biltzen ez da hainbeste ez dagoelako horretarako teknologiarik (softwarea egon badago), baizik borondaterik edota baliabiderik ez dagoelako. EAEren eta Kataluniaren kasuan borondatea badago, baina ez dakit nahikoa baliabide jartzen ote den. Hau da, ondare digitala biltzea lehenesten bada, osorik bildu behar da, eta une honetan Ondarenet-en Euskara kategoriapean web gune bakarra dago (Bagera elkartea).
Ondoren Teresa Agirreazaldegik aurkeztu zuen unibertsitateko beste irakasle batzurekin batera eta ikasleen laguntzarekin prestatutako Euskal Herriko liburutegi eta dokumentazio zerbitzuen gainean egindako ikerketa eta horren baitan burututako galdetegiaren emaitzak. Ikerketaren asmoa da sektorea ezagutzea eta direktorio bat osatzea. Iaz Hedabideetako dokumentazioari buruzko jardunaldietan talde honek aurkeztu zuen GIDA: Euskal Herriko komunikabideetako dokumentazio-zerbitzuen direktorioa. Aurten ere, antzeko direktorio bat osatzen ari dira Euskal Herriko dokumentazio zerbitzuekin: GIDADOK (oraindik ez dagoen guztiz amaituta). Agirreazaldegik aurkeztutako galdetegiaren gaineko datu bat azpimarratu nahi dut: Euskal Herriko dokumentazio zerbitzuetako profesionalen % 68a emakumeak dira eta gizonek baino titulazio akademiko gehiago badute ere, zerbitzuetako zuzendaritzetan nagusiki gizonak daude.
Lehen eguneko goiza euskal liburutegi eta ondare digitalari buruzko mahai-inguru batek itxi zuen. Ana Aresek Bizkaiko Foru Liburutegia aro digitalera egokitzeko jarritako ekimenen berri eman zigun. Uxune Martinez, digitalizazio eta katalogazio prozesuetaz baino, kudeaketa digitalaz aritu zen. Argi utzi zigun, Interneten egotea ez dela nahikoa, proiektu dokumentalak mediora egokitu beharra daukala arrakasta edukitzeko. Iñaki Arrietak azaldu zigun Euskomedia informazio sistema, sareko euskal kultura eta zientziaren erreferente izan nahi duena. Hedatuz OAI gordailua biziki interesgarria iruditu zitzaidan (OAI-PMH protokoloaren aintzindariak Euskal Herrian Eibarko Code&Syntax eta Deustuko Unibertsitateko DELi taldeak izan ziren eta 2004ko Durangoko Azokarako demo bat prestatu zuten). Azkenik, Joseba Abaitua ezagutzaren transmisioaz aritu zen, eta zehazki ezagutzaren transmisiorako generoetaz.
Hurrengo egunean, halako beste saio trinko bat izan genuen. Jokin Olaizolak erakutsi zigun eduki digitalen kudeaketaren konplexutasuna norartekoa den. Odei enpresako Fernando Fernandez de Aranguiz web edukien kudeaketaz aritu zen, baina Jokinen moduko ikuspegi analitikoa beharrean, perspektiba enpresariala eman zuen. Ondoren kudeaketa dokumentalean aritzen diren hiru kasu praktiko ezagutzeko aukera izan genuen: Fagor, Bahia de Bizkaia Gas SL, eta Tecnalia korporazioarenak hain zuzen ere. Azkenik Iñaki Alegriak eta Luis Colladok hitz egin zuten. Alegriak, ingeniaritza linguistikoan adituak, nazioarteko zenbait unibertsitate garatzen ari diren Kyoto ikerketa proiektua aurkeztu zigun. Proiektu honen xedea da ezagutza partekatzea hizkuntza eta kulturen artean, edozein dela abiapuntuko hizkuntza. Horretarako Kyoto-k testuetako ezagutza semantikoaren erauzketa sakona nola egin ikertzen du. Azkenik Colladok Google Books aurkeztu zigun. Agian saiorik komertzialena izan zen. Ez nuen osorik entzun, baina abenduaren 2an Bilboko Euskalduna Jauregian Colladok emandako hitzaldi berdina iruditu zitzaidan.
Orokorrean, jardunalditik zerbait positiboa eta zerbait negatiboa esan beharko banu, esango nuke antolatzaileek eztabaidarako tarte gutxi utzi zutela, eta saio batzuetan ez zela aukerarik izan galderarik egiteko. Baina agian gakoa ez da tarterik ez zela egon, baizik publikoak horretarako gogorik ez zuela. Edozein kasutan alderdi positiboak arras gainditzen du negatiboa, izan ere Bibliotekonomia eta Dokumentazio arloko jardunaldi bat unibertsitatean burutzea ezinbestekoa iruditzen zait Euskal Herrian halako ikasketen behar gorrian gaudenean.
Laster arte
Karmele Artetxe
Atzoko (2009-04-28) EHAAren 78 zenbakian agindu hau argitaratu zen
Kultura Saila
AGINDUA, 2009ko martxoaren 26koa, Kultura sailburuarena, Euskadiko Liburutegien Aholku Batzordearen osaeraren berri emateko dena.
Euskadiko Liburutegien Aholku Batzordeari buruzko abenduaren 30eko 232/2008 Dekretuak Euskadiko Liburutegien Aholku Batzordearen osaera, izendapen-era, antolaketa eta funtzionamendu araubidea ezartzen ditu, Euskadiko Liburutegiei buruzko urriaren 26ko 11/2007 Legeak xedatutako esparruan.
Dekretuaren 4. artikuluak ezartzen duenez, Euskadiko Liburutegien Aholku Batzordeak Irakurketa Sare Publikoak aukeratutako hiru ordezkari izango ditu, unibertsitateetako eta ikastetxe publikoen izenean ordezkari bat, Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazioaren menpekoak izan arren Irakurketa Sare Publikoan sartuta ez dauden liburutegien ordezkari bat, Euskal Autonomia Erkidegoaren Administrazio Orokorrean liburutegien alorrean eskudunak diren organoen izenean ordezkari bat, liburutegi eta ondare bibliografikoaren alorrean sona handia duten elkarte, erakunde eta pertsonen artean ordezkari bi, Foru Aldundi bakoitzeko ordezkari bat. Bada, kide horiek guztiak dagoeneko izendatu direnez, bidezkoa da Euskadiko Liburutegien Aholku Batzordeko bokalak zeintzuk diren jakinaraztea, jende guztiak horren berri izan dezan.
Ondorioz,
EBATZI DUT:
Lehenengoa.- Honako hauek dira Euskadiko Liburutegien Aholku Batzordeko bokalak:
Irakurketa Sare Publikoaren aldetik:
- Felisa Sanz Etxeberria andrea.
- Gregorio Layana Martínez jauna.
- José Egaña Makazaga jauna.
Unibertsitateetako eta ikastetxe publikoen aldetik:
- Eva María Martín Ugarte andrea.
Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazioaren menpekoak diren liburutegien aldetik:
- Gloria Osacar Arraiza andrea.
Euskal Autonomia Erkidegoaren Administrazio Orokorrean liburutegien alorrean eskudunak diren organoen aldetik:
- Francisca Pulgar Vernalte andrea.
Liburutegi eta ondare bibliografikoaren alorrean sona handia duten elkarte, erakunde eta pertsonen aldetik:
- Rosario Valverde Tejedor andrea.
- Gerardo Luzuriaga Sánchez jauna.
Arabako Foru Aldundiaren aldetik:
- Teresa Castro Legorburu andrea.
Bizkaiko Foru Aldundiaren aldetik:
- Montserrat Petralanda Gorrotxategi andrea.
Gipuzkoako Foru Aldundiaren aldetik:
- Carmen Bilbao Ariño andrea.
Vitoria-Gasteiz, 2009ko martxoaren 26a.
Kultura sailburua,
MIREN AZKARATE VILLAR.
Gaurko berria egunkariak liburu egunean manifestu hau dakar. Izenburu egoki honekin: Herri liburutegiak denontzat.
Pellokeria adierazpen honen izenburuan ezta? Horrela izanen litzateke Nafarroako gizartean eta Nafarroako Liburutegi Publikoetan bertan erraten dena gaur egun zalantzan ez balego. Liburuzainok kezkatuta gaude. Baita herritarrak ere, jakina. Alarma piztu da 2009ko otsailaren aldean, Barañaingo Liburutegi Publikotik bertzeen artean ziren bi egunkari desagertu direlarik (eta ez ospa egin dutelako). Zergatia arras sinplea da: herritar batek -zinegotzia- ez zituen gustukoak, eta desagerraraztea erabaki du. Eta bertze herritar batek ere -Liburutegi Zerbitzuen zuzendariak-, zergatik ez dakigula, horrela erabaki du. Zenbait aste geroago, alarma piztu da berriz Iruñeko Liburutegi Publikoetan.
Alarmen zeregina arreta jasotzea da, eta gaixotasuna gero eta gehiago zabaltzea nahi ez badugu, kasu egin behar diegu. Beharbada, horrela auzia min kultural eta moral arin batean bakarrik geratuko da. Beharbada, zaintza egoki batekin, dena bere onera itzuliko da.
Ezinbestekoak diren zainketen artean, liburutegi publikoen ezaugarrien hausnarketa egitea dago. Hori da, hain zuzen ere, orain egingo duguna: herritar batzuen gustukoak ez badira ere, liburutegiak ez dira horrelakoak. Liburutegiek ez dute baztertzen. Liburutegi publikoak oso ehun berezi batez eginak dira, salerosgai ez den ehun batez eginak. Ehun hori ez da ideologikoa, handitu daiteke neurririk gabe, eta ez da sekula ehun zentsuratzaile izanen. Bere iragazkortasunean eta bere mugagabetasunean datza bere handitasuna.
Liburu berri bat, aldizkari berri bat, egunkari berri bat, eskuz izkiriatutako pentsamolde berri bat kaleratzen den momentu berean, liburutegia zentimetro batzuk zabalago egiten da, heldu berriari lekutxo bat egiteko asmoz. Hala, sortu den guztiak eta sortzeko dagoenak badu bere tokia liburutegi publikoan. Horrela har dezake arnasa, horrela alderatu daiteke, horrela munduaren eskura jartzen da. Eta horrela ez bada, liburutegi publikoa gaixotu egiten da, eta duen sendagai bakarra honako hau da: berregin berezkoa duen soineko elastiko hori, berregin barnean infinitua jaso dezakeen ehuna, sekula hautsi behar ez zena.
Liburutegi publikoa kulturaren oinarrizko ardatzen artean dago. Eta kultura, zibilizazioa, zera baino ez da: erabat herritarra den liburuzain batek urkiaren azalari buruzko liburu bat maileguan eman dezan bere irribarre hoberenarekin. Azalez azal (eta ez azala azalaren kontra) elkarrekin bizi daitezen fisika kuantikoaz mintzatzen den liburua eta erlatibitatearen teoria irmoki defendatzen duena. Paperean irakur daitezkeen liburuak eta Interneten irakurtzekoak egon daitezen. Liburutegiko atarian topo egin eta elkarri agurtu diezaioten Salieriren disko bat daramanak eta Mozarten disko bila doanak. Gauza, pertsona eta ideia guztiak liburutegi publikoan lekua izatea da kultura.
Mila aldiz erran izan dugu «bada liburu bat irakurle bakoitzarentzat», eta honela adierazten genuen gure ametsik preziatuena: denak izan gaitezen liburu baten maitaleak, ondoren bertze mila libururen amoranteak bilakatzeko. Zer gertatzen da irakurle batentzat ez bada bere liburua? Eta okerrago, zer gertatzen da liburua egonik eskuetatik kentzen badiogu? Liburu bat, aldizkari bat, egunkari bat edo zentzuz idatzitako paper bat ez bada ongi etorria liburutegi publikoetan, ez tronpatu: horrek esan nahi du irakurle bat, eta agian bertze bat, eta bertze bat, eta bertze hori ere -zuk bezainbeste eskubide dituen hori- ez direla ongi etorriak liburutegi publikoetara. Ez. Ez tronpatu: segun eta nor hurbiltzen den «Sarrera debekatuta» erranen zuen txartel bat zabalduko bagenu bezalaxe da. Lehen eta bigarren mailako irakurle txartelak egingo bagenitu bezala izango litzateke, segun eta nori, kolore batekoa edo bertzekoa emateko. Liburuaren Egunean txartel handi batean «Irakur ezazu, baina ez irakur denetarik» idatziko bagenu bezala izango litzateke. Egunkari baten irakurleari gustukoa eta irakurri nahi duena eman beharrean, niri gustatzen zaidan egunkaria emango bagenio bezala da. Azpimarratua joan behar dena liburutegi publikoan azpimarratu beharrean «publikoa» komatxoen artean jartzea da.
Idazki hau sinatzen dugunak idazki hau idazteko momentua heldu izanak tristuraz betetzen gaitu.
Artikulu hau beste 600 lagun inguruk izenpetu dute.
Adela Bikandi Yolanda Rodriguez (Liburuzainak)
Nafarroako Liburutegi eta Filmotekaren lanak aurrera doaz
Mendebalde auzoan eraikuntza aurrera doa. Dagoeneko 11.343.793 € inbertitu dira. Eraikuntza berri honek hiru solairu eta sotoa dauzka, lehenengo solairuak, hau da beheko solairuak 6.000 metro kuadro inguru dauka. Blog honetan eta baita beste leku batzuetan ere askotan kritikatu dugu Nafarroako agintarien proiektuak edo proektu eza, kasu honetan Nafarroako Gobernuaren jokabide txalogarri hau goraipatu nahi dugu.
Gerardo Luzuriaga
Ezagutu bako ona baño, ezaututako txarra oba
Aspalditik gogoa neukan EAJk zortzi legegintzaldi hauetan eraman duen politika bibliotekarioaren azaleko balorazio txiki bat egiteko. Labur-labur esanda, ez du gainditu, gutxiegi du. Nahi duenak blog honetan irakur daiteke ematen dugun gutxiegi horren arrazoiak: 25 urte pasa eta gero…, lehengo lepotik burua, taifen erreinua… Ez dugu lortu Euskal Herrian sistema bibliotekario komuna lortzea, ezta Euskadin ere. Ikus ditzagun adibide batzuk: banatuta jarraitzen dugu, gure hizkuntza jarraitzen du baztertuta izanda, Espainiako eta Frantziako eredu bibliografikoen mende jarraitzen dugu…
Zortzigarren legegintzaldi honetan ekimen parlamentario batzuk aurrera eraman badituzte ere, eta Euskadiko Liburutegien legea indarrean jarri bada ere, Espainiako ereduei jarraitzen zaiela heltzen bistan dago. Ezin baitugu ahaztu zein alderdiren botuekin atera zuten aurrera aipatutako legea, eta zer baldintzak jarri zituzten, non izenean ere ez ziren ausartu euskal eta nazional hitzak onartzen. Hona hemen azaleko adibide bat Euskal Liburutegi Nazionala golpe batez Euskadiko liburutegi bihurtu zen.
PSEk Eusko Jaurlaritza lortzen badu, aldaketa handirik ez duela ekarriko uste dugu, eta baldin badute atzera egingo dute kontu gehienetan: euskara politikan, EITBko ditsozko mapetan, baita liburutegi eremuan ere, jakina; baina berriengan gutxi espero arren, eremu honetan behintzat eman dezagun merezi duten konfiantzako epea.
Gerardo Luzuriaga